Citebase, akademik başvurularda istenen atıf kanıtlarını daha hızlı, düzenli ve denetlenebilir biçimde hazırlamak için geliştirilmiştir.
Bu sayfa, Citebase’in hangi problemi çözdüğünü, nasıl çalıştığını, hangi sınırlar içinde hareket ettiğini açıkça anlatmak için hazırlanmıştır.
1. Citebase Neden Var?#
Atıf kanıtı hazırlamak, sanıldığının aksine standart ve otomatik bir işlem değildir. Akademik makalelerin büyük çoğunluğu PDF formatındadır; PDF’ler yapı, metin kalitesi ve gömülü metadata açısından birbirinden çok farklıdır. Kaynakça düzenleri yayınevine, dergiye, dile ve disipline göre değişir; metin içi atıflar sayısal, yazar-yıl veya üst simge biçiminde olabilir.
Bazı PDF’lerde, metin katmanı yoktur, metin parçalanmıştır ya da okuma sırası bozulmuştur.
Bu nedenle tamamen otomatik sistemler kaçınılmaz bir tercihle karşılaşır ya her zaman karar verir ve yanlış eşleşme (false positive) riski taşır ya da temkinli davranır ve insan onayı ister.
Citebase, bu gerçekler üzerine kurulmuştur. Amaç, atıf yapan PDF’lerden, incelenebilir, izlenebilir, kurul/jüri tarafından anlaşılabilir atıf kanıtları üretmek ve otomasyonun güvenilir olmadığı noktada kontrolü kullanıcıya bırakmaktır.
2. Sistem Ne Yapar (ve Ne Yapmaz)#
Sistem Ne Yapar?#
- Atıf yapan makalelerin PDF’lerini kabul eder
- PDF’lerin metin katmanını çıkarmaya çalışır
- Kaynakça bölümlerini tespit eder (çok dilli başlıklar mümkün olduğunda desteklenir)
- Tespit edilen referansları, kullanıcının ORCID ve Dergipark üzerinden sisteme eklediği yayınlarıyla eşleştirir
Eşleştirme mantığı:
- DOI gibi kararlı tanımlayıcılar varsa → deterministik eşleşme
- Tanımlayıcı yoksa → kontrollü sezgisel eşleşme
Her eşleşme için sistem:
- Başlık / kapak sayfasını
- Metin içinde ilk atfın geçtiği sayfayı
- Kaynakça girdisinin bulunduğu sayfayı
görsel kanıt olarak üretir ve sayfa numaralarını kaydeder.
Bu kanıtlar, güven yeterli değilse otomatik olarak onaya kapatılır.
Manuel İnceleme ve Kontrol#
Citebase, manuel incelemeyi sürecin doğal bir parçası olarak kabul eder.
Kullanıcı:
- Düşük güvenli eşleşmeleri onaylayabilir veya reddedebilir
- Otomatik tespit başarısızsa, ilgili sayfaları manuel olarak işaretleyebilir
- Kanıt görüntüleri üzerinde açık highlight alanları çizebilir
Amaç, otomasyonu zorlamak değil, doğru kanıtı üretmek.
Desteklenen Atıf Biçimleri#
Sistem özellikle şu kalıpları hedefler:
- Köşeli veya yuvarlak parantezli sayılar: [15], (15)
- Yazar adı ve yıl içeren atıflar: Smith et al., 2020
- Üst simge olarak yazılmış sayılar
PDF yapısı metin çıkarımını bozuyorsa (özellikle üst simgeler ve noktalama işaretleri), sistem zorla otomatik karar vermez ve manuel incelemeye bırakır.
Sistem Ne Yapmaz?#
- Her atfı %100 otomatik bulacağını iddia etmez
- Bibliyometrik değerlendirme yapmaz
- Bir atfın YÖK veya kurum kuralları kapsamında “sayılıp sayılmadığına” karar vermez
- Metin katmanı olmayan taranmış PDF’lerde OCR yapmaz (mevcut sınırlama)
- Kurul veya komite incelemesinin yerine geçmez
Çıktılar, incelemeyi desteklemek için tasarlanmıştır.
3. Doğruluk, Güven ve Yaklaşım#
Citebase tek bir ilkeye dayanır: Atıf kanıtı denetlenebilir olmalıdır. Kararlı tanımlayıcılar varsa eşleşme yüksek güvenle yapılır; sezgisel eşleşmeler düşük/orta güven olarak işaretlenir ve güven yetersizse kullanıcı onayı istenir.
Sistem bilinçli olarak temkinlidir, belirsiz durumlarda yanlış kanıt üretmek yerine sizi uyarır ve onayınızı ister.
Eşleştirmede önce DOI, ardından yapılandırılmış metadata, son olarak metin benzerliği kullanılır.
Her kanıt belirli sayfa numaralarına bağlıdır; hangi sayfanın neden seçildiği görülebilir. Manuel düzenlemeler sessiz değişiklik olarak değil, açık boyama alanları olarak kaydedilir.
4. Bilinen Sınırlamalar ve Gelecek#
Mevcut Sınırlamalar#
- Metin katmanı olmayan PDF’ler erken aşamada başarısız olabilir
- Çok sütunlu, dipnotlu veya sonnotlu kaynakçalar zorlayıcıdır
- Üst simge atıflar biçim kaybında tespit edilemeyebilir
- Latin dışı alfabeler ve diller arası referanslar ek sezgiler gerektirir
Ek Doğrulama Gerektiren Durumlar#
Bazı durumlarda manuel kontrol gerekebilir:
- Benzer başlıklı birden fazla makale varsa
- Yazar listeleri büyük ölçüde örtüşüyorsa
- Online-first ve basılı yıl farklıysa
- “et al.” kullanımı tutarsızsa
- Kaynakça girdileri eksik veya bozuksa
Kapanış#
Citebase, kusursuz otomasyon iddiasında değildir.
Amacı; akademik başvurularda istenen atıf kanıtlarını şeffaf, izlenebilir ve düzenli hale getirmektir.